حمله Open Redirect چیست و چرا باید مراقب لینک‌های تغییرمسیر سایت باشیم؟

Open Redirect چیست؟

Open Redirect یا «تغییرمسیر باز» زمانی اتفاق می‌افتد که یک وب‌سایت اجازه دهد مقصد Redirect توسط کاربر یا یک پارامتر URL مشخص شود، بدون اینکه مقصد نهایی به‌درستی بررسی و محدود شده باشد.

برای مثال، فرض کنید سایت شما چنین آدرسی داشته باشد:

https://example.com/redirect?url=https://site.com

اگر برنامه بدون بررسی مقدار url، کاربر را به هر آدرسی که در این پارامتر قرار گرفته هدایت کند، مهاجم می‌تواند آن را به شکل زیر تغییر دهد:

https://example.com/redirect?url=https://malicious-example.com

در این حالت، لینک با دامنه example.com شروع می‌شود، اما کاربر در نهایت به دامنه دیگری منتقل خواهد شد.

Redirect معمولی چه تفاوتی با Open Redirect دارد؟

خود Redirect یک قابلیت خطرناک نیست. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که برنامه اجازه دهد مقصد تغییرمسیر بدون کنترل مناسب توسط کاربر تعیین شود.

برای مثال، اگر یک سایت همیشه کاربران را از یک آدرس مشخص به صفحه ورود منتقل کند، این یک Redirect معمولی است:

/login → /dashboard

اما اگر برنامه چنین منطقی داشته باشد:

/redirect?url=هر-آدرس-دلخواه

و هیچ محدودیتی برای مقصد وجود نداشته باشد، احتمال وجود Open Redirect مطرح می‌شود.

چرا Open Redirect یک مشکل امنیتی است؟

یکی از مهم‌ترین مشکلات Open Redirect این است که مهاجم می‌تواند از اعتبار دامنه اصلی برای متقاعد کردن کاربر استفاده کند.

فرض کنید کاربر لینک زیر را دریافت کند:

https://example.com/redirect?url=https://fake-login.example

در نگاه اول، ابتدای لینک با دامنه‌ای معتبر شروع می‌شود. کاربر ممکن است تصور کند لینک متعلق به همان سایت است، روی آن کلیک کند و سپس وارد صفحه‌ای جعلی شود. بنابراین Open Redirect به‌خصوص زمانی اهمیت پیدا می‌کند که یک دامنه اعتبار بالایی داشته باشد و کاربران به لینک‌های آن اعتماد کنند.

ارتباط Open Redirect با فیشینگ

یکی از کاربردهای شناخته‌شده Open Redirect در سناریوهای فیشینگ است. مهاجم می‌تواند لینکی بسازد که ابتدا به یک دامنه معتبر اشاره می‌کند و سپس کاربر را به یک صفحه مخرب یا جعلی منتقل می‌کند. این موضوع می‌تواند تشخیص لینک مخرب را برای برخی کاربران دشوارتر کند، زیرا آن‌ها ممکن است فقط دامنه ابتدایی URL را بررسی کنند. البته Open Redirect به‌تنهایی به معنی هک شدن حساب کاربر نیست؛ بلکه می‌تواند به‌عنوان یکی از اجزای یک زنجیره حمله مورد استفاده قرار بگیرد.

پارامترهای URL چگونه باعث ایجاد Open Redirect می‌شوند؟

بسیاری از Open Redirectها در برنامه‌هایی ایجاد می‌شوند که مقصد Redirect را از طریق پارامترهای URL دریافت می‌کنند.

پارامترهایی مانند موارد زیر باید با دقت بررسی شوند:

• url
• redirect
• redirect_url
• return
• return_url
• next
• continue
• destination

وجود چنین پارامترهایی به‌تنهایی به معنی آسیب‌پذیری نیست. نکته مهم این است که برنامه با مقدار دریافت‌شده چه کاری انجام می‌دهد و آیا مقصد را قبل از Redirect اعتبارسنجی می‌کند یا خیر.

چگونه Open Redirect را در یک سایت بررسی کنیم؟

اگر یک سایت قابلیت Redirect دارد، می‌توان بررسی کرد که آیا امکان تغییر مقصد به یک دامنه خارجی وجود دارد یا خیر.

برای مثال، اگر سایت چنین URLای داشته باشد:

https://example.com/redirect?url=https://example.org

باید بررسی شود که آیا برنامه واقعاً کاربر را به example.org منتقل می‌کند یا خیر.

این بررسی باید فقط روی سایت و سامانه‌هایی انجام شود که مالک آن‌ها هستید یا اجازه تست امنیتی آن‌ها را دارید.

چگونه از Open Redirect جلوگیری کنیم؟

برای جلوگیری از این مشکل، مهم‌ترین کار این است که برنامه به مقصد Redirect اعتماد نکند و مقدار دریافت‌شده از کاربر را بدون بررسی استفاده نکند.

۱. استفاده از مقصدهای مجاز

یکی از روش‌های مناسب، تعریف فهرستی از مقصدهای مجاز است. در این روش برنامه فقط اجازه می‌دهد کاربر به آدرس‌هایی منتقل شود که قبلاً مورد تأیید قرار گرفته‌اند. برای مثال، به‌جای قبول کردن هر URL، می‌توان فقط مقصدهایی مانند این موارد را مجاز کرد:

https://example.com
https://www.example.com
https://app.example.com

۲. بررسی دقیق مقصد

اگر برنامه مجبور است مقصد را از کاربر دریافت کند، باید URL قبل از Redirect تجزیه و اعتبارسنجی شود. صرفاً بررسی ساده‌ای مانند وجود نام دامنه در یک رشته همیشه روش مناسبی نیست. URLها می‌توانند ساختارهای مختلفی داشته باشند و بررسی امنیتی باید بر اساس parser مناسب URL و قوانین مشخص انجام شود.

۳. ترجیح مسیرهای داخلی

اگر هدف برنامه فقط انتقال کاربر به صفحات داخلی سایت است، بهتر است به‌جای دریافت یک URL کامل، فقط مسیر داخلی صفحه دریافت شود.

برای مثال:

/login
/dashboard
/profile

این مدل معمولاً کنترل بیشتری نسبت به پذیرش یک URL کامل در اختیار برنامه قرار می‌دهد.

آیا Redirect به یک دامنه معتبر همیشه امن است؟

خیر. معتبر بودن دامنه مقصد به‌تنهایی کافی نیست. اگر سامانه‌ای اجازه دهد مقصد Redirect بدون کنترل مناسب توسط کاربر تعیین شود، حتی اگر در بیشتر مواقع کاربران به مقصدهای سالم هدایت شوند، طراحی نادرست می‌تواند همچنان زمینه Open Redirect را ایجاد کند. همچنین هنگام بررسی امنیت باید به تغییر مسیرهای زنجیره‌ای نیز توجه کرد؛ یعنی حالتی که مقصد اول خودش کاربر را به مقصد دیگری منتقل می‌کند.

Open Redirect در سرویس‌های کوتاه‌کننده لینک

سرویس‌های کوتاه‌کننده لینک ذاتاً با Redirect سروکار دارند. وقتی کاربر روی یک لینک کوتاه کلیک می‌کند، سرویس باید او را به URL مقصد منتقل کند. اما یک نکته مهم وجود دارد: در یک سرویس کوتاه‌کننده استاندارد، مقصد لینک باید هنگام ایجاد لینک مشخص و در سیستم ذخیره شود؛ نه اینکه کاربر بتواند با تغییر یک پارامتر URL، مقصد Redirect را در لحظه تغییر دهد. به همین دلیل، طراحی صحیح ساختار Redirect، کنترل ورودی‌ها، مدیریت URL مقصد و بررسی‌های امنیتی هنگام ایجاد یا ویرایش لینک اهمیت زیادی دارد.

در zqz.ir نیز موضوع امنیت لینک‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا بخش اصلی عملکرد یک سرویس کوتاه‌کننده، ایجاد و مدیریت Redirectهاست. به همین دلیل بررسی مقصد لینک و جلوگیری از سوءاستفاده از سازوکار تغییرمسیر می‌تواند بخشی از فرایند امنیتی چنین سرویسی باشد.

چند نکته مهم برای توسعه‌دهندگان

• هر URL دریافت‌شده از کاربر را ورودی غیرقابل اعتماد در نظر بگیرید.
• برای Redirect مقصدهای مجاز مشخص کنید.
• در صورت امکان، به‌جای URL کامل از مسیرهای داخلی استفاده کنید.
• از اعتبارسنجی ساده و مبتنی بر جست‌وجوی رشته‌ای برای تشخیص دامنه قابل اعتماد استفاده نکنید.
• Redirect های زنجیره‌ای را نیز در طراحی امنیتی در نظر بگیرید.
• رفتار Redirect ها را در تست‌های امنیتی بررسی کنید.
• لاگ‌های مربوط به Redirectهای غیرعادی را بررسی کنید.

جمع‌بندی

Open Redirect زمانی اتفاق می‌افتد که یک وب‌سایت اجازه دهد مقصد تغییرمسیر بدون کنترل مناسب تعیین شود. این آسیب‌پذیری می‌تواند در سناریوهای فیشینگ و سوءاستفاده از اعتبار یک دامنه مورد استفاده قرار بگیرد. Redirect به خودی خود یک قابلیت خطرناک نیست؛ مشکل اصلی زمانی ایجاد می‌شود که برنامه مقصد را بدون اعتبارسنجی مناسب از کاربر دریافت کند. اگر یک سایت با لینک‌ها، ورود کاربران، کمپین‌های تبلیغاتی یا Redirectها سروکار دارد، بررسی نحوه مدیریت مقصد URL یکی از مواردی است که نباید در فرایند امنیتی آن نادیده گرفته شود.

امنیت یک لینک فقط به مقصد آن محدود نمی‌شود؛ بلکه نحوه ایجاد، اعتبارسنجی و تغییرمسیر آن نیز اهمیت دارد.